Isang araw, limang hintuan ng prutas
Hindi kailangang baguhin ang buong araw para magkaroon ng prutas sa hapag. Sapat na ang ilang hintuan sa daan, at ilang gawi sa labas ng plato na sumasabay sa kanila.
Mga halimbawa lang ito para sa pangkalahatang kaalaman, hindi iskedyul o payong medikal.
Mula almusal hanggang hapunan
Ayon sa gabay na Pinggang Pinoy, malaking bahagi ng bawat plato ang para sa gulay at prutas. Narito ang limang hintuan kung saan madaling sumakay ang prutas, nang hindi kailangan ng espesyal na pagkain.
-
Umaga
Almusal
Ilang hiwa ng papaya katabi ng sinangag, itlog o oatmeal. Kung nagmamadali, isang saging na dala-dala sa jeep ay mas mabuti kaysa wala.
-
Kalagitnaan ng umaga
Merienda
Isang buong bayabas o isang maliit na lalagyan ng pinya sa baunan, sa halip na tinapay na may matamis na palaman.
-
Tanghali
Tanghalian
Prutas bilang panghimagas sa halip na leche flan o kakanin araw-araw. Puwede ring nasa ulam na mismo: sinigang sa bayabas, pininyahang manok o tinola na may hilaw na papaya.
-
Hapon
Merienda sa hapon
Kalahating mangga ngayon, kalahati bukas. O nilagang saba na walang dagdag na asukal, sa halip na banana cue.
-
Gabi
Hapunan
Isang maliit na mangkok ng papaya. Kung madali kang mangasim ang sikmura sa gabi, mas magaan ang papaya o saging kaysa sa maasim na pinya bago matulog.
Iba-iba ang oras ng trabaho, biyahe at pamilya. Iayon ang mga hintuan sa sarili mong araw; hindi kailangang lahat ay masunod.
Mga gawi sa labas ng plato
Ang mga gawing ito ay iniuugnay sa pangkalahatang kalusugan ng puso at sirkulasyon. Hindi sila mabilisang solusyon; maliliit silang hakbang na nagiging bahagi ng karaniwang buhay.
-
Galaw
Lakad papunta sa sakayan, akyat sa hagdan, basketball sa barangay. Ang regular na paggalaw ay isa sa mga pinakakilalang gawi para sa kalusugan ng puso.
-
Tulog
Sapat at regular na tulog, kahit sa mga linggong may night shift. Pagod na katawan ang kadalasang naghahanap ng matatamis at maaalat na pagkain.
-
Tubig
Tubig bilang pangunahing inumin, lalo na sa init. Mas kaunting softdrinks at matatamis na iced tea sa buong araw.
-
Usok
Ang pag-iwas o pagtigil sa sigarilyo at vape ay isa sa pinakamahalagang hakbang para sa mga daluyan ng dugo. May tulong na makukuha sa mga health center.
-
Alak
Kung umiinom, katamtaman at hindi araw-araw. Hindi ginagawang mas ligtas ng prutas na pulutan ang sobrang inumin.
-
Pagpapatingin
Regular na pagpapasukat ng presyon ng dugo sa barangay health center o sa clinic, at taunang check-up kung pinapayo ng doktor.
Kapag prutas ang pangalan, pero asukal ang laman
Hindi lahat ng may prutas ay magaan. Narito ang ilang paboritong inumin at merienda, kung ano ang kadalasang kasama nila, at isang mas magaan na paraan ng pag-order.
| Sa menu | Madalas na kasama | Mas magaan na paraan |
|---|---|---|
| Mango shake | gatas na kondensada, syrup at maraming yelo | hilingin na kaunti o walang dagdag na asukal, o kainin na lang ang hiwa ng mangga |
| Pineapple juice na de-lata | dagdag na asukal, walang fiber | sariwang hiwa ng pinya at isang baso ng tubig |
| Minatamis na saging | arnibal na gawa sa asukal na pula | nilagang saba na walang asukal |
| Dried mango | dagdag na asukal; madaling makaubos ng isang supot | ilang piraso lamang, isalin sa maliit na lalagyan |
| Halo-halo | gatas, asukal, minatamis at ice cream | pang-espesyal na araw, hatian sa dalawa |
Hindi ipinagbabawal ang mga ito. Ang punto ay malaman kung ano ang nasa baso o supot, para ikaw ang magpasya kung gaano kadalas. Ang mga detalye ng bawat prutas ay nasa Limang Prutas.
Kailan dapat huminto at magpatingin
Para sa karamihan, ligtas at karaniwang bahagi ng pagkain ang prutas. Pero may mga sitwasyong kailangan munang makausap ang doktor.
Magtanong muna sa doktor kung
- may problema ka sa bato o umiinom ng gamot na nakaaapekto sa potassium
- binabantayan mo ang asukal sa dugo at gusto mong dagdagan ang matatamis na prutas
- umiinom ka ng gamot na pampalabnaw ng dugo at iniisip mong uminom ng suplemento
- may allergy ka sa latex o sa ilang prutas
- ikaw ay matanda na, may iniindang matagal na kondisyon, o maraming gamot ang iniinom
Tumawag sa 911 kung may
- pananakit o paninikip ng dibdib
- biglang hirap sa paghinga
- biglang panghihina o pamamanhid ng mukha, braso o binti sa isang panig
- pamamaga ng labi, dila o lalamunan pagkatapos kumain
- biglang matinding sakit ng ulo o pagkalito
Para sa pagod na hindi nawawala, pagkahilo, pamamaga ng binti o anumang pagbabago sa katawan na tumatagal, magpatingin sa doktor kahit hindi ito emergency. Ang mga palatandaang ito ay hindi para hulaan sa bahay.
May hintuan bang nakalimutan namin?
Kung may prutas, ulam o gawi sa iyong probinsya na gusto mong mabasa dito, o may tanong ka tungkol sa isang bahagi ng site, isulat mo sa amin. Pangkalahatang sagot ang ibibigay namin, hindi personal na payo.
Magpadala ng sulatBago mo isabuhay ang nabasa mo
Ang Jisutiz ay isang proyektong pang-edukasyon tungkol sa mga prutas ng Pilipinas at sa lugar nila sa karaniwang pagkain ng mga lalaking nasa hustong gulang. Ipinapaliwanag dito kung anong mga sustansya ang dala ng papaya, mangga, saging, bayabas at pinya, at kung paano sila mapipili, maihahanda at maisasama sa isang araw. Hindi pumapalit ang mga teksto sa pagsusuri o gamutan ng mga kondisyon ng puso, mga daluyan ng dugo, bato o asukal sa dugo. Iba-iba ang katawan ng bawat tao, kaya walang ipinapangakong partikular na resulta. Kung may nararamdaman kang pagbabago, pananakit o problemang hindi nawawala, kumonsulta sa doktor o sa ibang kwalipikadong propesyonal.